مواجه ایران با «سالمندان سرراهی» در یک دهه آینده/ پدیده ای که در نتیجه تک فرزندی و بی فرزندی است
صالح قاسمی گفت: در دهه آینده ما نسلی از سالمندان را خواهیم داشت که نه حمایت اجتماعی دارند و نه حمایت خانوادگی چرا که با الگوی تک فرزندی، بیفرزندی، و به طور کل کم فرزندی، زوج ها خودشان را از حمایت های دوره سالمندی محروم می کنند.
صالح قاسمی، پژوهشگر تحولات جمعیت و نویسنده مجموعه کتاب پژوهشی «جنگ جهانی جمعیت» در گفتگو با خبرنگار برنا با بیان اینکه ایران در آینده دچار پدیده «سالمندان سرراهی» خواهد شد، گفت: درمورد سالخوردگی جمعیت نکات زیادی مطرح شده است اما باید توجه کرد که موضوع سالمندی از دو بُعد قابل بررسی است که حیث فردی و بیولوژیک یکی از آنهاست.
او افزود: سالمندی از نظر بیولوژیک یک روند طبیعی از عمر انسان است و سالمندان بسیار قابل تکریم و احترام هستند و دین ما هم نسبت به سالمندان توصیه های روشنی دارد، بر این اساس حضور سالمندان در خانوادهها نور و برکت به همراه می آورد و سالمندی بخش اجتنابناپذیری از عمر همه انسان هاست و نمی توان جلوی آن را گرفت.
قاسمی تصریح کرد: متاسفانه نگاه ما به سالمندی جمعیت مناسب نیست برای مثال بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت سنین بالای ۶۰ سال سالخورده تلقی میشوند و این سنین پیامدهایی در حوزههای مختلف دارد که در حوزه اقتصاد مهمترین پیامد مشاهده می شود چرا که نیروی کار کشور به صورت جدی کاهش پیدا میکند و وقتی نیروی کار کاهش پیدا کند ما نیازمند نیروی کار خارجی میشویم مانند همین اکنون که در برخی مشاغل از نیروی کار خارجی استفاده می کنیم.
قاسمی ادامه داد: سالمندی جمعیت به معنای افزایش فشار اقتصادی به روی اقشار مختلف جامعه است به این معنی که اگر امروز ۹ نفر در سنین کار و فعالیت داریم که شاغل هستند و هزینههای بیمه و مالیات را پرداخت میکنند تا حقوق یک سالمند بازنشسته تأمین شود؛ تا سه دهه آینده ساختار جمعیت ما به گونه ای میشود که هر سه نفر باید تأمین هزینه و مخارج یک سالمند را به عهده بگیرند.
خانههای سالمندی در تکریم سالمندان باید تکمیل و مجهیز شود
این نویسنده افزود: با توجه به مسائل فوق، فشار اقتصادی به روی جامعه افزایش پیدا می کند، سن بازنشستگی بالا میرود و میزان بیمه و مالیات هم زیاد می شود بنابراین ساختارهای اقتصادی به شدت متأثر از سالخوردگی جمعیت خواهد شد و بر اثر کاهش جمعیت رونق اقتصادی و تولید ناخالص ملی کشور کم می شود به این معنی که کشور به واردات بیشتری نیاز پیدا میکند و ما به یک واردکننده بزرگ در منطقه تبدیل می شویم.
قاسمی با بیان اینکه افزایش سالمندان فشار زیادی بر شبکه بهداشت و درمان وارد میکند، گفت: یک سالمند ۴ برابر یک جوان هزینه درمان دارد پس وقتی یک سوم جمعیت سالمند باشند فشار بر شبکه بهداشت و درمان به شکل قابل توجه ای افزایش پیدا می کند.
این پژوهشگر تحولات جمعیتی با اشاره به روند شکل گیری سالمندان سرراهی بیان کرد: در دهه آینده ما نسلی از سالمندان را خواهیم داشت که نه حمایت اجتماعی دارند و نه حمایت خانوادگی چرا که با الگوی تک فرزندی، بیفرزندی، و به طور کل کم فرزندی، زوج ها خودشان را از حمایتهای دوره سالمندی محروم می کنند به این ترتیب فکر میکنیم که یکی از پیامدهای جدی که باید از الآن در حوزه پدیدههای اجتماعی به آن فکر شود، موضوع سالمندان سرراهی است.
او افزود: ما این قشر جدید جمعیتی را “سالمندان رهاشده یا سرِراهی” مینامیم که فشار مضاعفی روی جامعه میگذارند چراکه تأمین مخارج آنها بسیار سنگین است و تنها یک سری از خیریهها از پس آنها برمی آیند.
قاسمی در پایان اظهار کرد: باید همه نهادهایی را که در رابطه با سیاستهای جمعیتی کشور مسئول هستند، پاسخگو کنیم و با مطالبه جدی و همگانی آنها را مجبور کنیم که به وظایف خودشان عمل کنند و همچنین خودمان به فکر آینده باشیم تا از ایجاد این پدیده جلوگیری کنیم.